Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (HHS) w USA wydał w styczniu tego roku dokument pod nazwą: „Wytyczne żywieniowe dla Amerykanów na lata 2025–2030”, który wprowadza zmiany w zaleceniach dietetycznych. Chodzi w nich głównie o odchudzenie Amerykanów. Tymczasem „odwrócona piramida”, jak się określa te nowe zasady żywieniowe, wywołała dyskusję ogólnoświatową, do której włączyli się także polscy naukowcy i dietetycy.
Na czym polegają najważniejsze zmiany? Otóż amerykańscy dietetycy zalecają zjadać więcej białka i tłuszczu, zmniejszając węglowodany, w tym głównie ilość cukru. Analizujący wytyczne uważają, że amerykańska piramida żywieniowa „stanęła na głowie” – ponieważ znana na całym świecie piramida została odwrócona. Jednak istotne jest hasło tych zmian, które brzmi: „Eat real food”, czyli „Jedz prawdziwe jedzenie”, a zatem to, co dobre, wartościowe, wysokiej jakości – w tym naturalne tłuszcze (takie jak masło, tłuste mleko, tłuszcze zwierzęce) do 10 procent ilości kalorii, wyznaczonych w codziennej diecie. Amerykańscy dietetycy zalecają unikać produktów wysokoprzetworzonych, podkreślając że należy ograniczyć cukier do 10 gram dziennie, a dzieciom do 4 roku życia nie podawać go w ogóle.
„Wytyczne żywieniowe dla Amerykanów na lata 2025–2030” mają rozpocząć zmianę w nawykach żywieniowych przede wszystkim wśród dzieci. Uznano, że jeśli nie zostaną wdrożone, to po roku 2050 aż 80 procent Amerykanów będzie chorować z powodu otyłości.
A co o odwróconej piramidzie sądzą polscy dietetycy?
Nasi specjaliści wskazują na pozytywne propozycje zmian, głównie ograniczenie spożywania żywności przetworzonej. Nie zgadzają się z ulokowaniem na jej „odwróconym” szczycie mięsa czerwonego i nabiału wraz z warzywami i owocami. Nasi naukowcy uważają też, że nowa piramida to promowanie np. czerwonego mięsa, co wskazuje na związek z polityką gospodarczą, a nie rzetelną naukowąanalizą. Polscy specjaliści, choć za słuszne uważają zmniejszenie spożywania żywności przetworzonej, to jednak wskazują, by nie sugerować się amerykańskim propozycjami zmian.
W Polsce od 2020 roku obowiązuje „Talerz Zdrowego Jedzenia”, czyli zalecenia wydane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy. Zalecenia zostały przedstawione w formie talerza podzielonego na trzy części, które symbolizują proporcje różnych grup produktów, jakie należy spożywać w codziennej diecie. Połowę talerza powinny wypełniać głównie kolorowe warzywa oraz w mniejszej ilości owoce. Jedna czwarta to produkty pełnoziarniste zbożowe, w tym chleb razowy. Ostatnia ćwiartka to produkty białkowe: ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, nabiał, chude mięso i orzechy oraz niewielka ilość tłuszczów roślinnych.
Mamy własny Talerz Zdrowego Jedzenia, który powinien być szeroko promowany, głównie w przedszkolach i szkołach, ale także wśród rodziców. Otyłość to nie tylko problem Amerykanów. W Polsce dotyka 62 procent mężczyzn i 46 procent kobiet. Co piąty Polak jest otyły, w tym co czwarte dziecko. Jak wynika z prognoz analityków – będzie coraz gorzej. Otyłość to wyjątkowo kosztowna choroba cywilizacyjna. Trzeba z nią walczyć na co dzień, mając tak doskonałe narzędzie, jakim jest Talerz Zdrowego Jedzenia, nie oglądając się przy tym na odwrócone piramidy amerykańskie.
Oprac. BS